Warner Bros.

Door Niek van der Leer, 20-12-‘11

Het is drie jaar geleden dat Common de fout maakte Universal Mind Control uit te brengen. Na deze domme uitstap naar dansbare clubbeats keert de rapper wijselijk terug naar vertrouwder terrein. Zo wordt The Dreamer/The Believer weer afgesloten met de wijze woorden van zijn vader (die al zes van de voorgaande acht albums van Common afsloot), maar belangrijker is de producerkeuze van Common. Dat is namelijk de man met wie hij alweer zeventien jaar geleden de hiphopklassieker Resurrection uitbracht: No I.D.

De titel in combinatie met de tracklist (beginnend met The Dreamer en eindigend met The Believer) suggereren iets van een rode draad door de plaat. Het is echter moeilijk voor te stellen hoe een nummer met een titel als Raw (How You Like it) daarin zou moeten passen. Dat doet het dan ook niet, en hetzelfde geldt voor alle andere tracks. Een aantal nummers hint zeker wel terug dan wel vooruit naar dromen of geloven, maar van echte tekstuele samenhang is geen sprake.

Waar Common zich in het verleden niet alleen met zijn rijm maar ook met complexere poëzievormen van andere rappers onderscheidde, doet hij het nu rustig aan met veelal standaardthematiek. Zo gaat het heerlijk knallende Ghetto Dreams (met Nas) over niets meer dan het verlangen naar een “Bitch that look good and cook good, Cindarella fancy but she still look hood” en loopt vooral het begin van de plaat over van de niet altijd logische brag & boast zoals So Sweet: “I have it, supreme like mathematics//Yeah, rep the fresh air for you asthmatic, rap addicts//Pro black magic, this is semi-automatic//Rap we won’t jam the traffic, the game needs direction; I’m here to map it, uh//Some people say that they be missing creativity, but when it comes to hiphop, it begins and ends with me, sweet.”

Geen man overboord natuurlijk: Common heeft meer in huis om zich te onderscheiden dan diepgaande teksten. Waar de producties van No I.D. sterk zijn, resulteert dat in combinatie met Commons typerende stemgeluid en prettige flow in prima tracks. Zo start de plaat veelbelovend met een knap staaltje samplewerk dat wat wegheeft van Madlibs Eye en volgt daarna het al genoemde Ghetto Dreams waarin No I.D. een strijdlustige beat serveert.

Dat The Dreamer/The Believer sterk opent is niet eens zozeer toe te schrijven aan de betere producties, want die worden niet veel minder goed naarmate het album vordert. Het heeft wel alles te maken met het feit dat slechts één van de eerste vier tracks een ingezongen refrein telt (Blue Sky, niet toevallig meteen de minste van het viertal). Daarna wordt dat aantal in rap tempo groter en werkelijk elk van de vers ingezongen refreinen is een kwaliteitsaanslag. De grootste muziekterrorist is James Fauntleroy II, die ook nog eens op maar liefst vier nummers is te verafschuwen. Beste (of slechtste) voorbeeld is zijn tenenkrommende ‘ge-na’ op het daardoor slechtste nummer Cloth. Hiermee vergeleken is de weinig bijzondere bijdrage van John Legend op Believer een verademing.

Gelukkig maar, want zo komt ook Commons uitstekende rap op deze track tot zijn recht: “These are the words of a believer, achiever, leader of the globe//Feeding the souls of those in need//I bleed the blood of the struggle, walking over troubled puddles//Hustles in my chest, no hustles no progress.” Voorts wordt het album dus afgesloten met een weinig inspirerend verhaal van de vader van Common, waarmee de slotsom uitkomt op een kleine voldoende.

Eigenlijk heerst het gevoel dat Common het te veilig heeft willen spelen met een oude bekende als producer en voor zijn doen simpele raps. Deze terugkeer naar het centrum van zijn comfortzone heeft weliswaar geleid tot verbetering ten opzichte van Universal Mind Control, maar daarmee is alles wel gezegd. Op elk van zijn drie meest gelauwerde platen (Resurrection (1994), Like Water for Chocolate (2000) en Be (2004)) ging hij voor het eerst met een nieuwe producer aan de slag (respectievelijk No I.D., wijlen Jay Dee en Kanye West). Wellicht biedt zo’n nieuwe samenwerking de inspiratie en uitdaging om weer op honderd procent terug te komen.