Top Notch

Door Tom Boeije, 13-7-‘08

Extince is ontegenzeggelijk een van de belangrijkste gezichten van de Nederhop. De veteraan was er vanaf het begin aan bij en is ook nu anno 2008 nog relevant. Dat bewijst hij – in 2007 weliswaar – met het typerende album Toch? dubbel en dwars.

Hoewel de invloed van Extince niet valt te ontkennen, zijn de meningen over zijn kwaliteiten als rapper verdeeld. Sommigen vinden dat hij kinderrijmpjes spit, anderen prijzen zijn vaardigheid om de taal niet te hoeven vervormen bij het gerijmd vertellen van de meest bizarre verhalen. Ook de zachte g van de beste man valt niet bij iedereen in goede aarde, om over de arrogantie van zijn teksten nog maar te zwijgen. Extince is dan ook een ware ‘alles-of-niets-artiest’. Deze recensie is geschreven uit het ‘alles’-perspectief.

Van alle tracks – die met serieuzere onderwerpen daargelaten – straalt een immense zonnigheid en plezier in de discipline uit. Meestal schotelt de Exter-O-Naldus zijn ‘dagelijkse belevenissen’ voor aan de luisteraar. Zo is er het majestueuze Lois, waar hij zijn relatie met de aandachtbeluste Lois in geuren en kleuren uit de doeken doet. Hij vertelt over hun kennismaking en over haar sex-appeal, maar ook over zijn eigen gedrag: “toen begon je over vastigheid//Ik dacht eerlijkheid duurt het langst, dus ik begon maar over mijn bindingsangst”.

Die angst vindt haar oorsprong in de losse en laconieke stijl, waar Extince op Toch? gelukkig opnieuw aan vasthoudt. De beats, van de hand van onder andere Presto, Dr. Moon, Soulsearchin’ en Terilekst, zijn allemaal lekker fris en uptempo en de rapveteraan klinkt nog steeds scherp en gretig, en soepel als vanouds. Dat resulteert in opzwepende tracks als Iedere Dag (“Extince, je weet hier ben ik altijd voor te porre//Met de zoekmachine zo geheid op te snorre//Driekwart van de scene luistert naar de naam lorre//Logisch dat ik me stem soms verhef tot het schorre”) en 5%, waar de verguisde Miker G aan meedoet. Toegegeven, de teksten klinken op deze track hier en daar kinderlijk eenvoudig, maar het bekt allemaal wel fantastisch. De combinatie van de blije beat, het vlotte gebabbel van de MC’s en het charisma van de beide oudgedienden geeft een heerlijk warm gevoel, keer op keer.

Dit komt allemaal natuurlijk behoorlijk oppervlakkig over. Dat is af en toe lekker, maar een hiphopalbum eist meer. Dat weet Extince, en daarom duikt hij op een paar tracks eens even lekker in het verleden. Ken Je Frank? vertelt over de hindernissen die muziek uitbrengen met zich meebrengt, Witte Piet is een aangrijpend verhaal over een jonge man die aan de coke raakt en En Zo Geschiedde is een heerlijk stukje back in the days over de beginjaren van de hiphop. En de gids doet dit zonder als een bejaarde te klinken die zegt dat ‘vroeger alles beter was’. Extince bezit de gave om een verhaal gedetailleerd te vertellen, en weet zo telkens weer de juiste snaar te raken.

En dan is er nog de possecut Nieuwe Lichting, waar de kwaliteit nogal uiteenlopend is. Nina en Kempi vallen het meest uit de toon, maar ook de al wat meer ervaren Lange Frans en gastheer Extince moeten het afleggen tegen de jonge honden Winne en Jiggy Djé. De instrumentatie van Soulsearchin’ is lekker triomfantelijk, zoals het hoort op een overtuigende possecut. Dat maakt, in combinatie met de honger en levenslust die iedere MC uitstraalt, dat niemand, zelfs niet de mindere goden, echt door de mand valt. De verschijningen van vooral Nina en Kempi lijken enkel ingegeven door het feit dat beide artiesten bij TopNotch horen (het label waar Extince ook huist), maar door de gesmeerde beat en toch wel aangename flows is de schade beperkt gebleven.

Rapveteraan Extince bewijst met Toch? dat je ook op je veertigste nog heerlijke, vrolijke hiphop kunt maken. Het album staat vol geintjes, die vaak geslaagd zijn. Dan nemen we het gabbermuziekje aan het eind van Ken Je Frank?, het in beperkt Engels gerapte Dreams Come True (als geheime bonustrack achter afsluiter Knop Om) en de late diss naar Brainpower (Wee Toch..) maar voor lief. In een periode dat de meeste grondleggers en prominente hiphophelden van de eerste uren al zijn gestopt of slechts als een zombie albums uitbrengen, staat Extince nog fier overeind, met zijn eigen kletsmajoorstijl.