Lex

Door Niels Waarlo, 29-8-‘12

Het is geen geheim dat Daniel Dumile, beter bekend als DOOM, geen gemakkelijk leven achter de rug heeft. In 1993 overleed zijn jongere broer DJ Subroc (met wie hij samen in de rapgroep KMD zat) aan een auto-ongeluk, waarna Daniel diezelfde week te horen kreeg dat Elektra Records KMD niet meer wilde hebben. Een aantal jaren rondzwerven over de straten van New York was het gevolg. Nog bekender is echter het succesverhaal dat volgde toen hij in 1999 ineens terugkwam als MF DOOM en in de daaropvolgende jaren onder meerdere aliassen klassieker na klassieker afleverde. Nu is de inmiddels 41 jaar oude man met het masker, na zo'n 35 jaar in de V.S. gewoond te hebben, teruggekeerd naar zijn geboorteplaats Londen.

En dat het hem daar bevalt is op Key to the Kuffs, dat hij samen met Jneiro Jarel onder de naam JJ DOOM heeft uitgebracht, goed te horen. Met zijn bekende 'past het nou wel of past het nou niet'-flow en grommende stem vuurt hij duidelijk enthousiast de ene woordspeling na de andere op ons af. Ook zijn onnavolgbare binnenrijm wordt het hele album door veelvuldig tentoongespreid, bijvoorbeeld op Rhymin' Slang: "Rarely scarcely scary clary stare, let's be very clear//MCs is derriere, as well as aware, wearily//Just don’t be nearly near you hear me?" Het is aan alles te merken dat DOOM er zin in heeft. Een ander goed voorbeeld hiervan is Banished, waarop de normaal gesproken traag flowende rapper op geslaagde wijze een hoger tempo probeert. DOOM bewijst, na al die jaren, nog altijd in bloedvorm te verkeren.

Des te spijtiger is het dat het de Amerikaanse producer Jneiro Jarel niet is gelukt van Key to the Kuffs iets écht bijzonders te maken. Vrij minimalistische, elektronisch georiënteerde beats met vaak drukke percussie of juist danceachtige diepe bassen voeren de boventoon en zijn prima, maar de producer kan het niveau van DOOM simpelweg niet bijbenen. Jneiro toont zich een vaardig producer, maar valt in het niet bij producers als Madlib en Danger Mouse, met wie DOOM op eerdere projecten samenwerkte. Zijn producties beklijven minder en zijn niet zo kleurrijk en afwisselend als die van de eerder genoemde producers. Daarnaast lijkt DOOM niet zo goed te passen op het type beats dat Jneiro Jarel aflevert: hij heeft dynamiek in de muziek nodig om goed uit de verf te komen, maar krijgt in plaats daarvan juist ietwat eentonige beats. Met korte intermezzo's als filmsamples en korte instrumentals probeert Jarel het geheel wat meer te doen leven, maar waar dergelijke stukken op eerdere DOOM-albums ook daadwerkelijk iets toevoegen, leidt het hier vooral af van DOOM en wordt het tempo erdoor verlaagd.

Het betekent echter niet dat de samenwerking in een zwak album heeft geresulteerd, zeker niet. Het album kent hoogtepunten als Winter Blues - een door DOOM met veel gevoel gebracht liefdesnummer - waar met onder meer melancholische strijkers de perfecte sfeer wordt neergezet. Een ander absoluut hoogtepunt is GMO, waar Beth Gibbons (zangeres van Portishead) voor een kleine doch onmisbare bijdrage zorgt. Haar spookachtige stem op de achtergrond van een melodieuze productie (die getypeerd wordt door een fijn akoestisch gitaarriffje), vreemde geluiden en duistere strijkers tillen de track naar een hoger niveau. Helaas weten de andere gastbijdrages weinig toe te voegen. Tracks als Dawg Friendly en Still Kaps, waarop respectievelijk Jneiro Jarel zelf en Khujo Goodie van Goodie Mob de microfoon van DOOM overnemen, voegen weinig toe en vormen mindere momenten op het album. Beide nummers zijn productioneel gezien wel van hetzelfde niveau als de rest van de plaat, maar komen minder uit de verf als er twee weinig bijzondere rappers aan het woord zijn.

En zo zorgt Key to the Kuffs voor een dubbel gevoel. Enerzijds is het gewoon een genietbaar hiphopalbum dat zeker de moeite waard is, anderzijds zijn we van projecten met DOOM meer gewend. Dit gevoel wordt nog eens versterkt doordat DOOM juist zo sterk overkomt maar Jneiro Jarel de vruchten hiervan simpelweg niet optimaal heeft geplukt. DOOM had kennelijk toch beter met een andere producer kunnen gaan samenwerken. Misschien was El DOOM een beter idee geweest?