Door Sevan Markerink, 13-12-‘10

Beeld: Kim Zeeman

Na ruim negen maanden van strenge selectie, spanning, muzikaliteit en optredens op tal van podia kreeg de hiphopcategorie van De Grote Prijs van Nederland 2010 de climax die het verdiende: zes getalenteerde finalisten, in de Paradiso in Amsterdam, toegejuicht door een enthousiast publiek. Hiphopleeft was erbij en doet verslag.

Nadat DJ Jane Doe het publiek met een prettige serie tracks heeft opgewarmd, treedt rond tien uur ’s avonds het strakke schema in werking. De Haagse Kingsize mag het spits afbijten, en zijn optreden staat in het teken van zware, bombastische beats en een niet altijd even gemakkelijk verstaanbare, felle manier van rappen. De boodschap van Kingsize, vergezeld door twee overbodige backup-MC’s, is duidelijk: liefde voor alle steden in Nederland, maar niks gaat boven zijn Agga. De zaal, op dat moment nog halfvol, aanschouwt het wat lompe spektakel met bescheiden plezier, maar bij het podium gaat de crew van Kingsize - vooral te herkennen aan de ADO Den Haag-shirts - echt los. De activiteit vooraan en op het podium resulteert in veel gezweet en drinken van water, wat er zelfs toe leidt dat Kingsize zijn ‘Ik ben in Agga bitch’-T-shirt uittrekt, terwijl hij roept ‘Sixpack is zó 2005’. Dit alles maakt de show die Kingsize, hoofdzakelijk ‘voor zijn stad’, neerzet vermakelijk, maar trekt het wel naar een bedenkelijk niveau.

Dan is de Amsterdammer D.Lipps aan de beurt. De zaal is inmiddels voor iets meer dan de helft vol, en oprecht enthousiasme is er nog steeds niet te bespeuren, maar de boombap/grime-beats en vele aansporingen en uitingen van de rapper en zijn DJ Distortion werken aanstekelijk. Net zoals Kingsize rapt en zweet D.Lipps erop los en moet hij af en toe richting de waterfles grijpen. Daarnaast is ook hij moeilijk te verstaan en valt zijn stem soms zelfs even weg, maar storend is dit niet. Vooral niet als Distortion voor sommigen wellicht bekendere nummers inzet, zoals Zwart Lichts Tafels, waarop D.Lipps een prima gastbijdrage afleverde. De harde, uptempo beat en het passievolle gespit geven het degelijke optreden extra leven, zodat de climax van D.Lipps’ show bij dit nummer een feit is, maar daar blijft het wel bij.

Als de derde act van start gaat, is het al behoorlijk druk geworden. Dit mede vanwege de prominente aanwezigheid van de crew van Boef en de Gelogeerde Aap. Een beheerst gerapte, rustige intro, die secuur naar een hoogtepunt toe bouwt, volgt, en een betere opkomst had het Tilburgse duo haast niet beter kunnen plannen; het publiek gaat, net zoals de Gelogeerde Aap en zijn backup-MC op het podium, helemaal los. Het enthousiasme dat er bij voorgaande shows vooraan was, is in één klap verviervoudigd. Dit dankzij de bij vlagen heerlijke grime/triphopbeats van Boef, die er zelfs nog een stukje oldschool hardcore in gooit. Halverwege verschijnt er echter plots een indringer op het podium, die de microfoon afpakt en maar niet weg lijkt te willen gaan. In totaal duurt het een paar minuten, maar uiteindelijk komt dit incident het optreden van Boef en de Gelogeerde Aap eigenlijk alleen maar ten goede: het duo wint aan support vanuit de zaal. Een acapella van de Gelogeerde Aap rondt de geslaagde show uiteindelijk af.

Hierna mag KaliBwoy zijn kunsten vertonen. In een chique driedelig grijs pak betreedt de Surinaamse Amsterdammer koel en gefocust het podium, begeleid door een voltallige liveband (The Xperience). Het zorgt voor een verfrissend, kleurrijk aanzicht, zeker als KaliBwoy en zijn band beginnen te spelen. Stuiterend op de uptempo beats, raast KaliBwoy over het podium, waarbij zijn in het Engels/Jamaicaans gerapte teksten niet altijd even goed hoorbaar zijn. Dit, plus het relatief overweldigende geluid, maakt het wat verwarrend, maar de energie die op het podium wordt tentoongespreid weet de zaal - gedurende het optreden vordert - toch te bereiken. De harde drums, een sterke gitaar, prettige keyboardmelodieën en de mix van veel rock/reggae/dancehall-elementen zorgen voor het uniekste optreden van de avond.

De beheerst rappende manier waarop aDiSON vervolgens, over een aangenaam rauwe beat, het podium opkomt heeft, gezien het muzikale geweld van de vorige show, een verademende werking. De Rotterdammer is uitstekend te verstaan en zonder poespas, alleen op het podium, probeert hij de zaal gretig te maken: ‘Wie is gekomen voor een fissa?’ Verschillende typen beats passeren de revue (rauw, rustig, oldschool en vleugjes dirty south) en aDiSON zet eigenlijk een vooral degelijke show neer, die naar het eind toe wel wat afzwakt. Helemaal alleen is hij overigens niet: bij het één na laatste nummer verschijnt een kickbokser op het podium, en deze begeleidt aDiSON en de muziek met boksende bewegingen. Hij eindigt het nummer toepasselijk met de line ‘aDiSON is de nieuwe kampioen’. Strak in elkaar gezet, waarop het publiek dan ook positief reageert.

Het slotnummer van De Grote Prijs-avond mag Polska vervullen. En er gebeurt genoeg. Een Middeleeuws aandoend filmpje, begeleid door een goede beat, bouwt toe naar Polska’s betreden van het podium. Als de man er eenmaal staat, wordt de muziek helaas onprettig afgekapt, want de rapper wil eerst wat kwijt over zijn afkomst. Iets wat herhaaldelijk terugkomt in zijn optreden, waarbij een vette knipoog naar zichzelf en het leven in Polen (Oostblokleef) niet wordt geschuwd. Zijn presentatie is te beschrijven als knullig doch komisch (vooral ook qua taalgebruik), waardoor Polska zichzelf uitermate goed cultiveert en bijna een karikatuur van zichzelf wordt. Meligheid ligt echter al snel op de loer, waardoor deze houding na verloop van tijd niet helemaal meer werkt. Nummers over ‘Gustav in de leger’, ‘het koken van aardappels in wodka’ en ‘een wasmachine voor mijn moeder’ (Berghuis) zijn echter niet alleen om te lachen, maar bevatten ook rauwe, energieke producties. Een goede stagedive maakt het entertainmentgehalte van zijn uiteindelijk wat flauwe optreden compleet, maar Polska heeft ook nog een boodschap: ‘wees jezelf’.

Dan treedt de jury in beraad en moeten de toeschouwers, onder het genot van muziek van de laatste drie winnaars van de Grote Prijs-editie Kleine Jay & Cartes (2007), M.O. & Brakko (2008) en Dret & Krulle (2009), hun geduld even zien te bewaren. Na driekwartier wordt de Muzikantenprijs uitgereikt; onder het mom van ‘Meesterlijke producties, van deze tijd’ wordt de prijs aan het Tilburgse duo Boef en de Gelogeerde Aap uitgereikt. En daar valt genoeg voor te zeggen. Enthousiasme alom in de Paradiso, zeker als Boef en de Gelogeerde Aap, het was gezien hun sterke optreden te verwachten, ook de Publieksprijs in ontvangst mogen nemen, vlak voor KaliBwoy en aDiSON. Het ligt dan in de lijn der verwachting dat het duo ook de belangrijkste prijs (Juryprijs) in ontvangst gaat nemen, maar dat gebeurt niet: het duo wordt verrassend derde. Dat aDiSON een sterke show heeft gegeven wordt nu bevestigd, want de Rotterdammer krijgt de tweede plaats toebedeeld.

En dan wordt de spanning verbroken. Wat iedereen inmiddels al wel weet: KaliBwoy is de winnaar van De Grote Prijs van Nederland 2010 in de categorie hiphop. Zijn unieke muziek, stijl en performance hebben hem en Amsterdam Zuid-Oost terecht de prijs bezorgd. Het oordeel van de jury is over het algemeen ook duidelijk: het opzoeken van grenzen tussen genres - wat met name KaliBwoy en Boef en de Gelogeerde Aap doen - wordt verkozen boven rechttoe rechtaan hiphop (ondanks de waardering voor aDiSON). Daar valt vanuit het originaliteitsoogpunt wat voor te zeggen, al zullen genoeg hiphopliefhebbers in de zaal daardoor met een wat bekocht gevoel naar huis zijn gegaan.