Door Thomas Heerma van Voss, 16-3-'11

Binnen de internationale hiphopgemeenschap wordt er vandaag maar over één persoon gesproken: Nathaniel "Nate Dogg" Dwayne Hale. De 41-jarige hiphopartiest overleed gisteren, nadat hij al jaren last had van gezondheidsproblemen. Hiphopleeft staat aan de hand van tien klassieke videoclips stil bij een roemruchte carrière.

1. 1992 - Dr. Dre (met Snoop Dogg en Nate Dogg) - Lil' Ghetto Boy

Als Dr. Dre begin jaren negentig besluit een eigen label te beginnen, is hij dringend op zoek naar onbekend talent. Via zijn halfbroer Warren G hoort hij een demo van diens groep 213, waarna Dre op slag verkocht is. Dre's debuut The Chronic (1992) staat niet voor niets vol met de soepele raps van Snoop Dogg, terwijl ook het derde 213-lid, Nate Dogg, meerdere malen langskomt. Lil' Ghetto Boy is het bekendste van deze tracks. Mede dankzij de ontroerende videoclip zorgt het ervoor dat de hele rapscene kennismaakt met de rustige, onverstoorbare zangtrant van Nate Dogg.

2. 1994 - Warren G (met Nate Dogg) - Regulate

Maar pas echt bekend wordt Nate twee jaar later, op het door hemzelf geproduceerde Regulate. Het nummer zet Nate Dogg internationaal op de kaart en laat zien hoe prachtig zijn manier van zingen aansluit bij een opzwepende G-Funk-beat. De twee gaan moeiteloos in elkaar over, ze lijken voor elkaar gemaakt. Logischerwijs ontstaan er in deze tijd ook plannen voor een solorelease van Nate Dogg, hij tekent zelfs een contract bij Death Row Records.

3. 1996 - 2Pac (met Yaki Kadafi, Kastro, Hussein Fatal en Nate Dogg) - All About U

Maar Nates rol bij Death Row beperkt zich voornamelijk tot gastbijdragen. Op Above the Rim en Murder Was the Case heeft hij beide één nummer (waarvan zowaar een clip verschijnt), op Tha Dogg Pounds Dogg Food levert hij twee gastbijdragen. Het wordt hierbij steeds duidelijker waar Nates kracht ligt: in pakkende, ernstig gezongen refreinen die de luisteraar onmiddellijk bijblijven. Dat is ook exact zijn rol op de nummers die hij met 2Pac maakt. All About U is de bekendste hiervan.

4. 1997 - Nate Dogg (met Daz Dillinger) - These Days

Na 2Pacs dood in 1996 valt Death Row vrijwel meteen uit elkaar. Er volgen onderlinge vetes, sneren en soms zelfs disstracks, maar uiteindelijk wordt Death Row-baas Suge Knight steeds duidelijker persona non grata. Er volgt een leegloop, en via het onbekende label Breakaway kan Nate Dogg eindelijk zijn solodebuut uitbrengen: G-Funk Classics Vol. 1 & 2. Deze dubbelaar onderstreept Nates voornaamste kwaliteit: het zingen van een catchy hook. Zodra hij een nummer zelf moet dragen, wordt het al snel een saaie bedoening, maar met sterke gastrappers naast zich blijft hij een meesterlijke zanger. These Days illustreert dit treffend.

5. 1999 - Dr. Dre (met Snoop Dogg, Kurupt en Nate Dogg) - The Next Episode

Death Row valt definitief uit elkaar, terwijl Dr. Dre bezig is met een overdonderende comeback. The Next Episode is een reünie van een viertal dat op The Chronic vriend en vijand verraste; een nummer dat ideaal is voor in de clubs, en waarin met name Nate Doggs couplet wereldberoemd is. Voor het eerst bereikt de zanger na zijn Death Row-tijd een wereldwijd publiek, en weer is het zijn koele, zware stem die na één luisterbeurt beklijft.

6. 2000 - Snoop Dogg (met The Eastsidaz, Butch Cassidy, Master P en Nate Dogg) - Lay Low

Waar The Next Episode vooral voer voor de clubs was, wordt op Lay Low het gangsterimago van Snoop, Nate en Dre weer even op peil gebracht. Over een sinistere pianobeat wisselt een flink arsenaal aan rappers hun stoere praat af, terwijl Nate Dogg opdraaft voor het pakkende refrein. "For the nigga who be talkin' loud and holdin' his dick, talkin' shit - he better lay low." Amen.

7. 2000 - Mos Def (met Pharoahe Monch en Nate Dogg) - Oh No

Ook buiten het vertrouwde Death Row-groepje wordt Nates talent erkend. Undergroundpioniers Pharoahe Monch en Mos Def huren hem in voor Oh No, waarop Nate in wezen hetzelfde doet als bij andere tracks, maar tevens laat zien dat hij niet alleen maar op Westcoastbeats kan rappen. Daarmee is dit één van de meest verrassende singles uit zijn discografie.

8. 2001 - Nate Dogg - I Got Love

Ook solo blijft hij het proberen. Zijn tweede album Music & Me, waarop een enorme hoeveelheid sterren meewerkt, doet het commercieel gezien niet onaardig, maar het grote succes dat zijn singles kenmerkt blijft uit. Waar dat aan ligt, is makkelijk te raden: zoals gezegd verliest Nates stem al gauw aan kracht als hij te lang achter elkaar aan het woord is. Maar dat hij niet in staat is in zijn eentje een nummer te dragen, is een misvatting. Het uiterst funky I Got Love is daar het beste voorbeeld van.

9. 2003 - 50 Cent (met Nate Dogg) - 21 Questions

Maar eerlijk is eerlijk: Nate Doggs kracht blijft het bloedserieus zingen van refreinen, of die nu gaan over vrouwen, geld of gangsteractiviteiten. Vooral in het begin van deze eeuw is hij razendpopulair onder zijn collega's. Hij voorziet Ludacris' Area Codes van een onvergetelijk refrein, helpt Westside Connection aan internationale aandacht voor Gangsta Nation en zorgt ervoor dat Mark Ronson jarenlang in iedere discotheek wordt gedraaid. Ook de singles die WC en Xzibit in die tijd uitbrengen verdienen het om in dit overzicht gememoreerd te worden. Voor zijn samenwerking met 50 Cent geldt hetzelfde: 21 Questions is één van de weinige 50-singles die de tand des tijds heeft overleefd. 50 verwoordde dit vanochtend via Twitter zelf overigens uiterst scherp: "I wrote the chorus to 21 questions I needed nate to sing it for me. He had a way of making everything feel hard."

10. 2007 - Snoop Dogg (met Nate Dogg) - Boss' Life

Nate Doggs carrière komt vervolgens op een iets lager pitje te staan. Af en toe draaft hij nog op voor een refrein, maar minder vaak dan voorheen. Zijn solocarrière bloedt bovendien dood met het continu uitstellen van zijn album Nate Dogg, en de reünie van 213 levert ondanks de airplay voor Groupie Love niet op wat menigeen ervan had verwacht. Eind 2007 wordt Nate tot overmaat van ramp getroffen door een beroerte, die hem deels verlamt. In 2008 volgt er een nieuwe beroerte. Het is onwaarschijnlijk dat hij sindsdien nog iets heeft opgenomen, wat ervoor heeft gezorgd dat hij de laatste jaren in relatieve schaduw leefde. Wel verscheen er in 2007 nog een clip waarin hij naast Snoop Dogg is te zien. Niemand minder dan Dr. Dre neemt de beat voor zijn rekening. En Nate Dogg zelf levert een onvergetelijk refrein af - hoe kan het ook anders.